मस्को/वासिङ्टन । रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिन र संयुक्त राज्य अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पबीच शुक्रबार महत्त्वपूर्ण टेलिफोन वार्ता सम्पन्न भएको छ । वार्ताका क्रममा युक्रेन संकटको शान्तिपूर्ण समाधानका सम्भावना, विश्वव्यापी ऊर्जा आपूर्तिको अवस्था, इरानसँग सम्बन्धित घटनाक्रम तथा रुस–अमेरिका द्विपक्षीय सम्बन्धका विविध पक्षमा विचार आदानप्रदान भएको क्रेमलिनले जनाएको छ ।
क्रेमलिनका अनुसार दुवै राष्ट्रपतिबीच भएको उक्त संवादमा समसामयिक अन्तर्राष्ट्रिय परिस्थितिका महत्त्वपूर्ण विषयहरू समेटिएका थिए । विशेषगरी युक्रेन संकटको समाधानका लागि सम्भावित कूटनीतिक पहल अघि बढाउने, अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा बजारमा आपूर्ति व्यवस्थालाई सहज बनाउने तथा दुई देशबीच संवाद र सहकार्यलाई निरन्तरता दिने विषयमा छलफल भएको थियो ।
विश्व ऊर्जा आपूर्ति र आर्थिक सहकार्यमाथि जोड
वार्ताका क्रममा राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले संयुक्त राज्य अमेरिका तथा विश्वका अन्य बजारमा तेल र पेट्रोलियम पदार्थ आपूर्ति गर्न रुस तत्पर रहेको बताएका छन् । उनले प्रस्तावित ऊर्जा आपूर्तिले विश्व अर्थतन्त्रमा सकारात्मक प्रभाव पार्ने विश्वास व्यक्त गरेको समाचारमा उल्लेख छ।
यसै सन्दर्भमा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले सामाजिक सञ्जाल ट्रुथ सोसलमार्फत वार्ताबारे जानकारी दिँदै रुसबाट अमेरिकी तथा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा ठूलो परिमाणमा डिजेल इन्धन आपूर्ति गर्ने विषयमा सहमति भएको बताएका छन् ।
राष्ट्रपति ट्रम्पका अनुसार रुसले तत्काल तीन लाख टनभन्दा बढी डिजेल इन्धन आपूर्ति गर्नेछ। त्यसपछि नोभेम्बर महिनामा थप पाँच लाख टन तथा त्यसलगत्तै थप १० लाख टन डिजेल उपलब्ध गराउने योजना रहेको उनले उल्लेख गरेका छन् । साथै, रुसी डिजेल प्रशोधन केन्द्रहरूको अवस्थालाई ध्यानमा राख्दै छोटो अवधिभित्र थप ३० लाख टन डिजेल आपूर्ति गरिने उनको भनाइ छ ।
राष्ट्रपति ट्रम्पले प्रस्तावित आपूर्तिले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा डिजेलको मूल्य घटाउन तथा विश्वव्यापी ऊर्जा उपलब्धतालाई सहज बनाउन सहयोग पुग्ने विश्वास व्यक्त गरेका छन् ।
डिजेल निर्यात सहज बनाउने रुसी तयारी
राष्ट्रपतिहरूबीचको वार्तापछि रुसी उपप्रधानमन्त्री अलेक्जेन्डर नोभाकले डिजेल इन्धन निर्यातसम्बन्धी प्रतिबन्धहरू निर्धारित समयभन्दा अगाडि नै हटाउने प्रक्रिया अघि बढाइने जानकारी दिएका छन् ।
उनका अनुसार रुस संयुक्त राज्य अमेरिका लगायत अन्य साझेदार मुलुकलाई पनि थप परिमाणमा डिजेल इन्धन आपूर्ति गर्न तयार रहेको छ ।
यसैबीच, अमेरिकी अर्थ मन्त्रालयले रुसी मूलको डिजेल इन्धनको बिक्री, ढुवानी, जहाजबाट अनलोड तथा आयात गर्न अनुमति दिने अस्थायी सामान्य इजाजतपत्र जारी गरेको समाचारमा उल्लेख छ ।
यी घटनाक्रमले अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा बजारमा आपूर्ति व्यवस्थालाई सहज बनाउने सम्भावना प्रस्तुत गरेका छन्। प्रस्तावित आपूर्ति योजनाले विश्वव्यापी ऊर्जा व्यापार र आर्थिक गतिविधिमा कस्तो प्रभाव पार्छ भन्ने विषय आगामी घटनाक्रमबाट स्पष्ट हुँदै जानेछ।
युक्रेन संकटको शान्तिपूर्ण समाधानबारे विचार आदानप्रदान
राष्ट्रपति पुटिन र राष्ट्रपति महामहिम ट्रम्पबीचको वार्तामा युक्रेन संकटको समाधानका सम्भावनाले विशेष प्राथमिकता पाएको क्रेमलिनका सहयोगी युरी उशाकोभले बताउनुभएको छ।
उनका अनुसार करिब डेढ घण्टासम्म चलेको उक्त वार्ता मैत्रीपूर्ण तथा विषयवस्तुमा केन्द्रित रहेको थियो। वार्ताका क्रममा राष्ट्रपति पुटिनले द्वन्द्वको वर्तमान अवस्था र त्यससँग सम्बन्धित पछिल्ला घटनाक्रमबारे रुसी पक्षको धारणा प्रस्तुत गरेका थिए ।
उशाकोभले रुसी पक्षले युक्रेनसँग सम्बन्धित सुरक्षा परिस्थितिबारे आफ्ना चासोहरू व्यक्त गरेको जानकारी दिएका छन् । साथै, उनले रुसी सेनाले युद्धमोर्चामा अग्रसरता कायम राखेको दाबी पनि गरेका छन् ।
रुसी पक्षले आफ्नो भूभागमा भएका भनिएका आक्रमण तथा त्यससँग सम्बन्धित सुरक्षा चुनौतीबारे पनि धारणा सार्वजनिक गरेको छ । यी विवरण रुसी अधिकारीहरूको भनाइमा आधारित छन्।
युक्रेन संकटको शान्तिपूर्ण समाधानका लागि कूटनीतिक संवाद, आपसी समझदारी र सम्भावित सहमतिका अवसरहरू महत्त्वपूर्ण रहने सन्दर्भमा दुवै राष्ट्रपतिबीच भएको छलफललाई उल्लेखनीय मानिएको छ। यद्यपि, यस वार्ताबाट तत्काल युद्धविराम वा शान्ति सम्झौता भएको आधिकारिक पुष्टि गरिएको छैन।
त्रिपक्षीय वार्ता पुनः सुरु गर्ने सम्भावना
क्रेमलिनका सहयोगी युरी उशाकोभका अनुसार यसअघि रुस, युक्रेन र अमेरिकाबीच त्रिपक्षीय वार्ता पुनः सुरु गर्ने सम्भावनाबारे छलफल भएको थियो। रुसी राज्य डुमाको निर्वाचनपछि यस्तो संवाद अघि बढाउन सकिने विषयमा विचार गरिएको उनले बताएका छन् ।
तर, पछिल्ला घटनाक्रमले तत्काल वार्ता पुनः सुरु गर्ने सम्भावनालाई प्रभावित पारेको रुसी पक्षको धारणा रहेको छ।
उशाकोभले मस्कोसहित अन्य रुसी सहर तथा मतदान केन्द्रहरूमा भएको भनिएको ड्रोन आक्रमण र निर्वाचन प्रक्रियामा संलग्न व्यक्तिहरूमाथि लक्षित गतिविधिप्रति चिन्ता व्यक्त गरेका छन् । उनका अनुसार यी घटनाले वार्ताका लागि अनुकूल वातावरण निर्माण गर्ने प्रयासमा चुनौती उत्पन्न गरेको छ।
यस विषयमा रुसी पक्षले आफ्नो धारणा सार्वजनिक गरे पनि त्रिपक्षीय वार्ता पुनः कहिले र कुन प्रक्रियामार्फत अघि बढ्न सक्छ भन्नेबारे थप आधिकारिक जानकारी आउन बाँकी छ।
इरानको अवस्था र द्विपक्षीय सम्बन्धबारे पनि छलफल
राष्ट्रपति पुटिन र राष्ट्रपति ट्रम्पबीचको वार्तामा इरानसँग सम्बन्धित परिस्थितिका साथै रुस–अमेरिका द्विपक्षीय सम्बन्धका विभिन्न पक्षमा पनि छलफल भएको क्रेमलिनले जनाएको छ।
दुवै राष्ट्रपतिले आपसी सम्पर्क कायम राख्ने तथा आ-आफ्ना प्रशासन, गुप्तचर निकाय र अन्य सम्बन्धित संस्थाबीच संवाद र सहकार्यलाई निरन्तरता दिने प्रतिबद्धता दोहोर्याएका छन् ।
अन्तर्राष्ट्रिय सुरक्षा, क्षेत्रीय स्थिरता र ऊर्जा आपूर्तिजस्ता विषयमा प्रमुख राष्ट्रहरूबीच निरन्तर संवाद कायम रहनु महत्त्वपूर्ण मानिन्छ। यस सन्दर्भमा पुटिन र ट्रम्पबीच भएको पछिल्लो वार्ताले आपसी सम्पर्क तथा कूटनीतिक संवादलाई निरन्तरता दिने प्रयासलाई प्रतिबिम्बित गरेको छ।
रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिन र अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पबीच भएको पछिल्लो टेलिफोन वार्तामा युक्रेन संकटको समाधान, अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा आपूर्ति तथा द्विपक्षीय सम्बन्धका महत्त्वपूर्ण विषयमा विचार आदानप्रदान भएको छ।
रुसले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा डिजेल इन्धन आपूर्ति बढाउने तत्परता व्यक्त गरेको छ भने अमेरिकाले रुसी मूलको डिजेल कारोबारका लागि अस्थायी अनुमति जारी गरेको विवरण सार्वजनिक भएको छ। यससँगै युक्रेन संकट समाधानका सम्भावना, सम्भावित त्रिपक्षीय वार्ता र आपसी सहकार्यलाई निरन्तरता दिने विषयमा पनि छलफल भएको छ।
उक्त संवादलाई अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा आपूर्ति, कूटनीतिक सम्बन्ध तथा क्षेत्रीय स्थिरतासँग सम्बन्धित विषयमा उच्चस्तरीय सम्पर्क कायम राख्ने महत्त्वपूर्ण प्रयासका रूपमा लिन सकिन्छ। आगामी दिनमा प्रस्तावित ऊर्जा आपूर्ति योजनाको कार्यान्वयन, युक्रेन संकट समाधानका लागि हुने कूटनीतिक पहल तथा रुस–अमेरिका सम्बन्धमा विकसित हुने परिस्थितिले यस वार्ताको व्यावहारिक महत्त्व थप स्पष्ट पार्नेछ।
