दुर्गाप्रसाद गौतम ।
पर्यटन विश्वका धेरै देशहरूमा आर्थिक विकासको प्रमुख संवाहकको रूपमा देखा परेको छ। यसमा रोजगारी सिर्जना गर्ने, आयआर्जन गर्ने र देशमा विदेशी मुद्रा ल्याउने क्षमता छ । यस लेखमा हामी राष्ट्रको आर्थिक विकासमा पर्यटनको महत्त्वको खोजी गर्नेछौं।
विदेशी मुद्राको स्रोतको रूपमा पर्यटन
पर्यटन धेरै देशहरूको लागि विदेशी मुद्रा आर्जनको एक महत्वपूर्ण स्रोत हो। पर्यटकहरूले देशमा विदेशी मुद्रा ल्याउँछन्, जुन वस्तु र सेवाहरूको लागि भुक्तान गर्न प्रयोग गर्न सकिन्छ। यो विदेशी मुद्राले देशको विदेशी मुद्रा सञ्चिति बढाउन मद्दत गर्न सक्छ, यसलाई आर्थिक झट्काहरूमा थप लचिलो बनाउँछ।
पर्यटनले रोजगारी सिर्जना गर्छ
पर्यटन एक श्रम-गहन उद्योग हो जसले आतिथ्य, यातायात, र खुद्रा लगायत धेरै क्षेत्रहरूमा रोजगारी सिर्जना गर्दछ। विश्व यात्रा र पर्यटन परिषद् ९ध्त्त्ऋ० को अनुसार, यात्रा र पर्यटन उद्योगले विश्वभरका दश मध्ये एक रोजगारीलाई समर्थन गर्दछ। केही देशहरूमा, पर्यटन रोजगारीको मुख्य स्रोत हो। यो विशेष गरी विकासशील देशहरूमा सत्य हो जहाँ सेवा क्षेत्र अविकसित छ।
पर्यटनले स्थानीय आर्थिक विकासलाई बढावा दिन्छ
स्थानीय समुदायको आर्थिक विकासमा पर्यटनले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्छ । पर्यटकहरूले अक्सर अनौठो अनुभवहरू खोज्छन्, र यसले स्थानीय उद्यमीहरूलाई यी आवश्यकताहरू पूरा गर्ने उत्पादन र सेवाहरू प्रस्ताव गर्ने अवसरहरू सिर्जना गर्न सक्छ। उदाहरणका लागि, एक समुदायले हस्तशिल्प वा परम्परागत खानाको उत्पादनको वरिपरि कुटीर उद्योगको विकास गर्न सक्छ।
पर्यटनले लगानी आकर्षित गर्छ
पर्यटनले पनि देशमा लगानी आकर्षित गर्न सक्छ । उद्योग बढ्दै जाँदा विमानस्थल, सडक र होटल जस्ता पूर्वाधारको माग बढ्दै गएको छ। यसले निजी लगानीकर्ताहरूलाई यी परियोजनाहरूमा लगानी गर्ने अवसरहरू सिर्जना गर्दछ, जसले आर्थिक वृद्धि र विकासलाई प्रोत्साहन दिन सक्छ।
पर्यटनले अर्थतन्त्रलाई विविधीकरण गर्छ
पर्यटनले देशको अर्थतन्त्रमा विविधता ल्याउन मद्दत गर्छ । तेल वा खानी जस्ता एउटै उद्योगमा धेरै निर्भर हुने देशहरू आर्थिक झट्काको चपेटामा पर्न सक्छन्। पर्यटनले आम्दानीको थप स्रोत प्रदान गर्न सक्छ, जसले देशको एउटै उद्योगमा निर्भरता घटाउन मद्दत गर्न सक्छ।
पर्यटनले संस्कृति र सम्पदाको संरक्षण गर्न मद्दत गर्छ
देशको संस्कृति र सम्पदाको संरक्षणमा पनि पर्यटनले भूमिका खेल्न सक्छ । पर्यटकहरू प्रायः स्थानीय संस्कृतिको अनुभव गर्न र कुनै ठाउँको इतिहासको बारेमा सिक्न इच्छुक हुन्छन्। यसले सांस्कृतिक र ऐतिहासिक स्थलहरूको संरक्षणका साथै परम्परागत अभ्यासहरूका लागि अवसरहरू सिर्जना गर्न सक्छ।
निष्कर्ष
अन्तमा, पर्यटन विश्व अर्थतन्त्रको अत्यावश्यक अंग भएको छ, र देशको आर्थिक विकासमा यसको भूमिकालाई अतिरंजित गर्न सकिँदैन। यसमा रोजगारी सिर्जना गर्ने, आयआर्जन गर्ने, देशमा विदेशी मुद्रा ल्याउने, लगानी आकर्षित गर्ने, अर्थतन्त्रमा विविधता ल्याउने र संस्कृति र सम्पदाको संरक्षण गर्ने क्षमता छ । तसर्थ, सरकारले पर्यटन उद्योगको विकासलाई प्राथमिकता दिनुपर्छ र यसको विकासका लागि अनुकूल वातावरण सिर्जना गर्न काम गर्नुपर्छ।
लेखकः आर्य एकेडेमी स्कुल सितापाइलाका संस्थापक प्रिन्सिपल हुन् ।
