जेनेभा । विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन (डब्ल्युएचओ) को कार्यकारी बोर्डले संयुक्त राज्य अमेरिकाले डब्ल्युएचओबाट फिर्ता हुने घोषणालाई बेवास्ता गरेको छ।
डब्ल्यूएचओको कुनै पनि बिषयमा अन्तिम निर्णय दिने कार्यकारी बोर्डले अमेरिका र अर्जेन्टिनाले सङ्गठनबाट बाहिरिने निर्णयलाई अनुमोदन गर्ने वा नगर्ने मेमा सदस्य राष्ट्रहरूको वार्षिक बैठकलाई सुझाव दिने अपेक्षा गरिएको छ ।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले सन् २०२५ को जनवरीमा आफ्नो कार्यकालको पहिलो दिनमै डब्लुएचओलाई एक वर्षका लागि फिर्ता हुने सूचना बुझाउनुभएको थियो । अर्जेन्टिनाले पनि यसको मार्चमा अनुसरण गरेको थियो ।
निकायका ३४ बोर्ड सदस्यहरूमध्ये केवल अमेरिकी सहयोगी इजरायलले वाशिङ्गटनको फिर्तीको बारेमा पक्षमा अडान लिएको थियो तर यसबारे जेनेभामा डब्ल्यूएचओको मुख्यालयमा शुक्रबार भएको बोर्डको पछिल्लो बैठकमा कुनै निर्णय गरिएन ।
जेनेभास्थित इजरायली राजदूत ड्यानियल मेरोनले भने, “अमेरिकाको फिर्ती जनवरी २२ देखि लागू हुनेछ ।”
मेरोनले तर्क गरे, “सदस्य राष्ट्रहरूलाई उनीहरूको राष्ट्रिय निर्णयहरूको विरुद्ध निर्णय लिन बाध्य पार्ने कुनै पनि प्रयास उनीहरूको सार्वभौम अधिकारको हनन हो। डब्ल्यूएचओको कुनै पनि फोरममा यस विषयमा थप छलफल गर्ने कुनै वैध कारण छैन।”
बोर्डमा नरहेको चीनले धेरै बोर्ड सदस्यहरूले यस मुद्दामा ‘मौन बस्ने’ निर्णय गरेकोमा आश्चर्य व्यक्त गर्यो।
“म विश्वास गर्न सक्छु कि हामी अहिले इतिहास देखिरहेका छौँ,” डब्ल्युएचओका लागि बेइजिङका प्रतिनिधिले भने ।
प्रमुख देशहरूले उदाहरणद्वारा नेतृत्व गर्नुपर्दछ र ‘डब्ल्यूएचओलाई यो उपयुक्त हुन्छ भनेर प्रयोग गरिने निर्णयको रूपमा व्यवहार गर्नु हुँदैन’ र जब उदाहरणीय नेतृत्व सम्भव हुँदैन भने यसलाई त्याग्नु पर्छ।
उनले भने, “सदस्यहरु आफ्नो इच्छाअनुसार प्रवेश गर्न र बाहिर निस्कन पाउँदैनन् ।” विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनको विधानमा फिर्ता हुने दफा समावेश छैन, तर संयुक्त राज्य अमेरिकाले एक वर्षपहिले सूचना दिने र त्यस आर्थिक वर्षको लागि आफ्नो वित्तीय दायित्वहरू पूर्ण रूपमा पूरा गर्ने शर्तमा सन् १९४८ मा डब्ल्यूएचओमा सामेल भएपछि फिर्ता हुने अधिकार सुरक्षित राखेको थियो ।
सूचना अवधि अब समाप्त भएको छ तर वाशिङ्गटनले अझै पनि आफ्नो सन् २०२४ र सन् २०२५ को २६ करोड अमेरिकी डलर बक्यौता भुक्तान गरेको छैन ।
बाहिरिने घोषणा गर्नुपहिले संयुक्त राज्य अमेरिका परम्परागत रूपमा डब्ल्यूएचओको सबैभन्दा ठूलो दाता थियो, जसले सरकारहरूलाई स्वास्थ्य नीतिनिर्णय लिन मद्दत गर्न वैज्ञानिक प्रमाणको आधारमा प्राविधिक सल्लाह र मार्गदर्शन प्रदान गर्दछ।
