-रञ्जनकुमार दाहाल
रास्वपा जस्तो नयाँ सोच र सुशासनको एजेन्डासहित आएको राजनीतिक शक्तिका लागि आफ्ना सांसदहरूलाई सक्षम र जिम्मेवार सार्वजनिक नेतृत्वका रूपमा विकास गर्नु अत्यन्त आवश्यक छ। धेरै सांसदहरू नयाँ पुस्ताबाट आएका छन्, जुन सकारात्मक कुरा हो, तर प्रभावकारी नेतृत्वका लागि मिडियासँग कसरी बोल्ने, सार्वजनिक रूपमा आफ्नो धारणा कसरी प्रस्तुत गर्ने, र सामाजिक सञ्जालमा के पोस्ट गर्ने वा नगर्ने भन्ने विषयमा स्पष्ट मार्गदर्शन पनि आवश्यक हुन्छ । अहिले देखिएको एक प्रमुख चुनौती भनेको केही सांसदहरूलाई मिडिया संवाद र सामाजिक सञ्जालको प्रयोगबारे पर्याप्त अनुभव नहुनु हो, जसका कारण कहिलेकाहीँ अनावश्यक विवाद वा गलत सन्देश जाने सम्भावना बढदै गएको छ।
यसलाई ध्यानमा राख्दै रास्वपाले आफ्ना सांसदहरूका लागि अभिमुखीकरण तथा क्षमता अभिवृद्धि कार्यक्रम सञ्चालन गर्नु उपयुक्त हुनेछ। यस्तो कार्यक्रमले सांसदहरूलाई पार्टीको चुनावी घोषणापत्र, नीति र प्राथमिकताबारे तालिम दिन सक्छ। साथै मिडियामा कसरी स्पष्ट, जिम्मेवार र प्रभावकारी रूपमा बोल्ने, सामाजिक सञ्जाललाई कसरी सकारात्मक रूपमा प्रयोग गर्ने, र सार्वजनिक अभिव्यक्तिमा पार्टीको दृष्टिकोणसँग कसरी सुसंगत रहने भन्ने विषयमा पनि मार्गदर्शन प्रदान गर्न जरुरी छ । नयाँ सांसदहरूलाई संसदको कार्यप्रणाली, नीति निर्माण प्रक्रिया, सार्वजनिक संचार र जिम्मेवार नेतृत्वबारे स्पष्ट समझ दिनका लागि यो प्रशिक्षण कार्यक्रम सञ्चालन गर्न सकिन्छ। प्रशिक्षणलाई विभिन्न मोड्युलमा विभाजन गरेर चरणबद्ध रूपमा यस्तो रुपमा सञ्चालन गर्न सकिन्छ।
मोड्युल १ः
संसदको संरचना र कार्यप्रणाली
यस भागमा नेपालको संसदको संरचना, समितिहरूको भूमिका, कानुन निर्माण प्रक्रिया, संसदमा प्रश्न उठाउने तरिका, बहस गर्ने विधि र संसदीय नियमावलीबारे जानकारी दिनुपर्छ। यसले सांसदहरूलाई संसदभित्र कसरी प्रभावकारी रूपमा काम गर्ने भन्ने स्पष्टता दिनेछ ।
मोड्युल २ः
पार्टीको चुनावी घोषणापत्र र नीतिगत प्राथमिकता
यस मोड्युलमा पार्टीको घोषणापत्र, मुख्य नीति, दीर्घकालीन दृष्टि र जनतासँग गरिएका प्रतिबद्धताहरूको विस्तृत व्याख्या गर्नुपर्छ । सांसदहरूले आफ्ना अभिव्यक्ति र गतिविधि घोषणापत्रसँग कसरी मिलाउन सकिन्छ भन्ने विषयमा उनीहरु स्पष्ट हुनेछन् ।
मोड्युल ३ः
मिडिया संवाद र सार्वजनिक अभिव्यक्ति
यस मोड्युलमा पत्रकारसँग अन्तर्वार्ता दिने तरिका, टेलिभिजन बहसमा सहभागी हुने सीप, स्पष्ट र जिम्मेवार रूपमा आफ्नो धारणा व्यक्त गर्ने अभ्यास, र विवादास्पद विषयमा संयमित प्रतिक्रिया दिने तरिका सिकाउन जरुरी छ ।
मोड्युल ४ः
सामाजिक सञ्जालको जिम्मेवार प्रयोग
आजको राजनीतिक नेतृत्वका लागि सामाजिक सञ्जाल अत्यन्त प्रभावकारी माध्यम हो । यस मोड्युलमा सांसदहरूले के पोस्ट गर्ने, के नगर्ने, गलत सूचना वा आलोचनालाई कसरी सम्हाल्ने, र सामाजिक सञ्जालमार्फत सकारात्मक सन्देश कसरी प्रवाह गर्ने भन्ने विषयमा प्रशिक्षण दिनुपर्छ ।
मोड्युल ५ः
सार्वजनिक नेतृत्व र आचारसंहिता
यस भागमा सार्वजनिक पदको मर्यादा, नैतिक नेतृत्व, आफ्नो हितको द्वन्द्व (conflict of interest) व्यवस्थापन, पारदर्शिता र उत्तरदायित्वका सिद्धान्तबारे जानकारी दिनुपर्छ ।
मोड्युल ६ः
नीति विश्लेषण र निर्णय क्षमता
सांसदहरूले नीति र कानुनको प्रभाव कसरी मूल्यांकन गर्ने, तथ्य र डाटाको आधारमा निर्णय कसरी गर्ने, र विशेषज्ञ तथा सरोकारवालासँग कसरी परामर्श गर्ने भन्ने विषयमा प्रशिक्षण दिनुपर्छ।
मोड्युल ७ः
जनतासँग संवाद र क्षेत्रीय काम
यस मोड्युलमा निर्वाचन क्षेत्रका नागरिकसँग नियमित संवाद गर्ने तरिका, जनताको समस्या बुझ्ने प्रणाली, स्थानीय तहसँग सहकार्य गर्ने तरिका, र विकास योजनाको निगरानी कसरी गर्ने भन्ने विषय समेटेर तालिम दिनुपर्छ ।
मोड्युल ८ः
संकट व्यवस्थापन र संवेदनशील विषयमा संचार
प्राकृतिक विपद्, राजनीतिक विवाद, वा संवेदनशील घटनाका समयमा सांसदहरूले कसरी जिम्मेवार प्रतिक्रिया दिने र जनतासँग विश्वास कायम राख्ने भन्ने विषयमा मार्गदर्शन दिनुपर्छ । यो कार्यक्रम २ देखि ४ दिनको गहन अभिमुखीकरण कार्यक्रम वा चरणबद्ध १ हप्ताको प्रशिक्षण कार्यक्रमका रूपमा सञ्चालन गर्न सकिन्छ। यस प्रशिक्षणपछि सांसदहरूले संसदमा प्रभावकारी सहभागिता जनाउन, मिडिया र सामाजिक सञ्जालमा जिम्मेवार अभिव्यक्ति दिन, र पार्टीको नीति तथा घोषणापत्रअनुसार नेतृत्व गर्न सक्षम हुनेछन्। यसले पार्टीको विश्वसनीयता र जनतासँगको विश्वासलाई पनि मजबुत बनाउनेछ।
